Wp/ovl/Uest-Vloams

'' 't Artieql ier es gesjchreevn in't Eevrgems en me zoen geirn en da't azue blyft.   't Gebruikte djalekt en es nie de moerstoale van de sjchryvr van't artieql. Mostje gy et beder klabn, wurje uitgenuedigd veur et te vrbedern''

Uest-Vloams es een groebe djalektn die în de provînse Uest-Vloandern geklapt wurn, moar uek in 't uestn van West-Vloandern en in 't uestelik stîk van Ziêus-Vloandern in d' Ollanse provînse Ziêlañd.

De tefreñte djalektn van de provînse Uest-Vloandern, vormn giên ommogen' iêneid. Noa't Westn goan z' oovr în 't West-Vloams en noa't Uestn în 't Broabans. Ze wurn soms mee 't West-Vloams toe de Vloamse djalekten gereeqñd en soms mee 't Broabans toe de Sentroale djalektn.

Veurekomn
't Es Alliêne moar în de westelike 2/3 van de provînse da ter verschynseln zyn die elders nie veure 'n komn en woardahe dûs van tipies ‘Uest-Vloams’ kûnt klabn. 't Echt Uest-Vloams goad oovr de provînsesjchreevn toe în Ziêus-Vloandern en een poar durpkens în Enegahn. 't Woaslañd (mee 't Uestn van Ziêus-Vloandern) vormt în een oantal gevaln een oovrgañsgebied noa 't Broabans (Añtwerps). 't Zyn uek în de Deñdrstreqe veur een stîk klankgrenzn tûsn 't Vloams en 't Broabans, moar de miêste djalektn van 't Deñdrlañd zyn gans Broabans. Den oovrgañk noa 't westn wurt gevormd deur de djalektn van de streeqn roñd Woaregem en Maldegem. Alliêne by Oaltr es den oovrgañk moar smallekes.

Gesjchiedenîsse
Vroehr moen de djalektn van Uest- en West-Vloandern vriê goed up malkandre getroqn en, wata blykt uit tefreñte Mîhleeuse tekstn. Achtr de Mîhleehn zyn der în Uest-Vloandern, în teehnstellîhe tot West-Vloandern, toalverañderîhn gebeurd, die în vier groebn kûnn vrdeeld wurn:

Broabans gestierde vrniehîhn mee een gruet bereik
Die groebe verniehîhn komt uit de 16ste eehe, toendat de toale van ‘t ertogdom Broabañt dominant es gewurn. Ze zyn în de loade Mîhleehn oñtsjtoan en en achtr een ende Uest-Vloandern veur ‘t gruetste stîk oovrsjpoeld. Veurbeeldn zyn: d' ahe ii (Wvl. riepe) en uu (Wvl. uus) wurn în ‘t Uvl. ryp en uis (of "reyp" en "uys"), d' ahe ieë (Wvl. rieët) en oeë (Wvl. voeët) wurn in ‘t Uvl. riet en voet, d' ahe eeë (Wvl. steeën) en ooë (Wvl. booëne) wurn in Uvl. Stieën (Stiên) en boeën(e) (nui miêstal buuën(e) (buene)).

Broabans gestierde vrniehîhn mee een kleinder bereik
Die groebe Broabanse versjchynseln zyn beperkt tot ‘t uestelik derde van de provînse: bv. ‘t wegvaln van d' oorsproñkelike eind-e in woordn gelyk kerke en kadde(în Broabañt en uestelik Uest-Vloandern kerk en kat).

Eihn verniehîhn die reehlik algemeen zyn in Uest-Vloandern
Die groebe verniehîhn es în Uest-Vloandern zelve oñtsjtoan en komt veure în guel Uest-Vloandern. Veurbeelden zyn de vrdoñkerîhe van d' ahe aa noa Uvl. oa, gelyk in oak, de oeë wurt ue, gelyk în buem.

Eihn verniehîhn van joñkeren doatum
In de westelike 2/3 van de provînse zyn der loadr (verzekers vanaf ‘t ende van de 16ste eehe) nog andere toalveranderîhn gebeurd, die bînn de provînse Uest-Vloandern zyn gebleevn. Tipies zyn: korte en lanke klîñkers zyn even lank (alletwiê alflank), den oovrgank van ‘’p/t/k/’’ noa ‘’b/d/q’’ (= Franse g glyk în garçon) tûsn klîñkers: abl, zîdn en baqr veur AN "appel, zitten, bakker", 't wegvaln van de g, ng, j- en w-klañkn tûsn twiê klîñkers + reqqîhe van de vorige klîñker: leh(he)n, lieh(e)n, zîh(e)n, ah(e)n, bloeh(e)n en bah(e)n veur AN "leggen, liegen, zingen, hangen, bloeien" en "bouwen", de korte i  en  u, gelyk în AN "vis" en "put", wurn gebrooqn twiêklañkn.

Îndelîhe

 * 1) Echt Uest-Vloams (în de steedn uek wel Boers genoemd)
 * 2) Gens
 * 3) Ronses
 * 4) Woas
 * 5) Maldegems
 * 6) Woaregems

Bronn

 * JOHAN TAELDEMAN
 * JACQUES VAN KEYMEULEN