Wp/aer/Næd Testament

It Næd Testament is aan sammeling godsdtjuunstiga jeskrifte ðie nauhierje tau it kristendom. It foarm it oarde deal foan it hillig book foan je kristena, dæn Biebel. Oaljou die presiska datearinge sweer is wæð oalmean oannieman ðæt die jeskrifte foan it Næd Testament dateare uut je oarde helfti foan je earsti eaw oan tau dæn oanfoang foan je oarde eaw etter Kristus. Dæ noom is aan uursettinge foan it latiensk Novum Testamentum, ðæt aan uursetting is foan it gresk Hê kainê diathêkê (it Næd Foarbuund). Die eare kristena bruukeden disse benoominge uurspringlik uum ura foarstoandhouldinge mid dæn God foan Israel oan tau jeva. As aan wealtekst foar je measti nautiedska uursettinges wæð it Novum Testamentum Graece bruukeð.

Die jeskrifte foan it Næd Testament beskrieva die deeden en waude foan Jezus, dæn dæ Messias (sølgede) noomeð wæð. Uut die gloowe in him as Messias is it kristendom etterkoman. Fiere bifât it Næd Testament aa jeskrift uur je skjoodinge foan je earsti kristelike meanskippe en aan riege breeve ap noom foan apostels af famielje foan Jezus. It Næd Testament foarm deermid dæn døftigsti båsistekst foan je kristelika gloowe. Binne die gloowe wæn buuruum je biebeltekste foan it Ould Testament uuk die foan it Næd Testament as it Waud foan God, er setsend inspireare foan God sean. Fil ortodoska kristena, auðer foaroale fundamentaliste sjaan it Ould en Næd Testament letterlik as it Waud foan God.

Evangeeljes
Die evangeeljes sind die earsti fjouer booke: Matteus, Markus, Lukas en Joannes. Die evangeeljes jeva eltje leas aan biskrievinge foan it liewen foan Jezus Kristus, swas sin jebierte, unnerrjuucht, wunners, striede, kruuselinge, stjaaren, deadi en apstandinge. Disse evangeeljes wæn tradisjoneal tauskrevan oan learlinge (apostels) foan Jezus Kristus, af oan learlinge foan apostels. In je wietenskippelika biebelfoarklearinge stit minske deer kritisk oanuur. Die skrievers foan je evangeeljes bruukeden aa foarskeed oan weale. Dæ båsis foan, bienoome, Matteus wæð foarmeð druug groate deal foan Markus en muugelik druueg aa foarlearanjeat jeskrift (weal Q).

Die beskrievinge foan Joannes wiek foan stiele en apsatt duudelik oaf foan je oare træ evangeeljes, ðie moar je reste meanskippelik sind mid eltjaan. Disse lesti wæn deerfoar die synoptiska evangeeljes noomeð.